(ND) Nguyên nhân gây thiếu máu
Thiếu máu là hiện tượng giảm lượng huyết sắc tố và số lượng hồng cầu trong máu ngoại vi dẫn đến thiếu oxy cung cấp cho các mô tế bào trong cơ thể, trong đó giảm huyết sắc tố có ý nghĩa quan trọng nhất. Bệnh này không chừa một ai, kể cả nam giới, phụ nữ và trẻ em.
– Thiếu máu do chảy máu: Cấp tính: Sau chấn thương, chảy máu dạ dày – tá tràng… Mạn tính: Do giun móc, trĩ chảy máu…
– Thiếu máu do thiếu yếu tố tạo máu: Các chất cần thiết cho tạo máu hay bị thiếu thường là: sắt, vitamin B12, acid folic, vitamin C, protein, nội tiết, thường hay gặp nhất là thiếu máu dinh dưỡng.
– Thiếu máu do rối loạn tạo máu: Suy nhược tủy xương, loạn sản tủy xương. Tủy xương bị lấn át, chèn ép do các tổ chức ác tính hoặc di căn ung thư vào tủy xương.
– Thiếu máu do huyết tán: Nguyên nhân tại hồng cầu: bất thường cấu trúc màng hồng cầu (bệnh hồng cầu hình bi), thiếu hụt men (G6PD), rối loạn HST (thalassemia, bệnh hồng cầu hình lưỡi liềm); Nguyên nhân ngoài hồng cầu như: miễn dịch, nhiễm độc, nhiễm trùng, bỏng…
Nhận biết bệnh thiếu máu
Người bệnh có thể thấy ù tai, hoa mắt, chóng mặt thường xuyên hay khi thay đổi tư thế hoặc khi gắng sức. Có thể ngất lịm, nhất là khi thiếu máu nhiều; Nhức đầu, giảm trí nhớ, mất ngủ hoặc ngủ gà, thay đổi tính tình (hay cáu gắt), tê tay chân, giảm sút sức lao động trí óc và chân tay; Hồi hộp đánh trống ngực, khó thở, có thể đau vùng trước tim do thiếu máu cơ tim; Chán ăn, đầy bụng, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón.
Người bệnh có thể tự nhận biết hoặc do người khác phát hiện ra như: da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt hoặc có thể kèm theo vàng da, niêm mạc nếu thiếu máu huyết tán; hoặc có thể kèm theo sạm da, niêm mạc nếu thiếu máu do rối loạn chuyển hóa sắt. Đặc biệt, có thể quan sát rõ ở vị trí da mỏng, trắng như mặt, lòng bàn tay… hoặc ở niêm mạc mắt, môi, lưỡi, vòm miệng… Lưỡi: màu nhợt hoặc có thể nhợt vàng trong huyết tán hoặc bự bẩn trong thiếu máu do nhiễm khuẩn hoặc lưỡi đỏ lừ và dày lên trong thiếu máu Biermer. Gai lưỡi mòn hay mất làm lưỡi nhẵn bóng, có thể có vết ấn răng, (thường gặp trong thiếu máu mạn và nhược sắc); Tóc rụng, móng tay giòn dễ gãy, chân móng bẹt hoặc lõm, màu đục, có khía, bở, dễ gãy…
Khi thiếu máu, tim sẽ phải đập nhanh và có thể có tiếng thổi tâm thu thiếu máu. Nếu thiếu máu lâu mà không được phát hiện và điều trị, có thể dẫn đến suy tim rất nguy hiểm.